مدار و جریان الکتریکی – شبیه سازی تعاملی ساخت مدار علوم هشتم

جریان الکتریکی وقتی از یک سیم یا وسیله عبور می‌کند، دو اثر مهم دارد:

اثر اول: اثر گرمایی (گرم شدن)

وقتی جریان الکتریکی از یک سیم عبور می‌کند، مقداری از انرژی آن به انرژی گرمایی تبدیل می‌شود و سیم گرم می‌شود. این اثر را در وسایل زیر می‌بینی:

• لامپ رشته‌ای: رشته‌ی نازک تنگستن داخل لامپ آن‌قدر داغ می‌شود که شروع به درخشیدن می‌کند.

• اتو برقی، کتری برقی، هیتر: سیم‌های مخصوص داخل این وسایل (که به آنها المنت می‌گویند) داغ می‌شوند و گرما تولید می‌کنند.

• سیم فیوز: فیوز یک تکه سیم کوتاه است که زودتر از بقیه سیم‌ها داغ می‌شود و در جریان زیاد، ذوب می‌شود تا مدار را قطع کند و از آسیب دیدن وسایل جلوگیری نماید.

اثر دوم: اثر مغناطیسی (آهنربایی شدن)

حتماً می‌دانی که آهنربا، آهن را جذب می‌کند. اما جالب است بدانی وقتی جریان الکتریکی از یک سیم یا سیم‌پیچ عبور می‌کند، اطراف آن یک میدان مغناطیسی ایجاد می‌شود و سیم مانند یک آهنربا عمل می‌کند.

• الکترومغناطیس: اگر یک میله آهنی نرم را در وسط یک سیم‌پیچ قرار دهیم و جریان برق را از سیم‌پیچ عبور دهیم، یک آهنربای الکتریکی یا الکترومغناطیس ساخته‌ایم! این آهنربا تا وقتی جریان دارد، آهنربا می‌ماند و با قطع جریان، آهنربایی آن از بین می‌رود.

کاربردهای الکترومغناطیس در زندگی: برای بلند کردن ضایعات آهنی در کارخانه‌ها، در زنگ درها، در جرثقیل‌های مغناطیسی و حتی در برخی وسایل پزشکی